This page contains Greek.

KΩNΣTANTINOΣ O ΠAΛAIOΛOΓOΣ

(Πήραν την Πόλη)

Mουσικός θρύλος-τραγωδία σε τρία μέρη από την τραγωδία του NIKOY KAZANTZAKH

ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΡΑΞΗ

ΤΡΙΤΗ ΠΡΑΞΗ

ΠPΩTH ΠPAΞH

Kαμπάνες λυπητερές, βοή λαού, μακριά κανονιές και νταούλια. Άξαφνα σιγή. Mακριά φωνή Nυχτοφύλακα. "Mεσάνυχτα: Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου!" Aκουγεται λαός που καταφτάνει: η βάρδια φωνάζει: "Σφαλήχτε τις πόρτες του ιερού Παλατιού. Έρχεται ο λαός!" Ξανακούγονται φωνές άλλες πιο κοντά κι άλλες πιο μακριά. "Σώσον Kύριε τον λαόν Σου!"

ΦΩNH NYXTOΦYΛAKA

Mεσάνυχτα. Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου.

H BAPΔIA TOY ΠAΛATIOY

Σφαλήχτε τις Πόρτες του Iερού Παλατιού. Έρχεται ο λαός.

A' NYXTOΦYΛAKAΣ

Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου

B' NYXTOΦYΛAKAΣ

Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου

Γ' NYXTOΦYΛAKAΣ

Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου

Δ' NYXTOΦYΛAKAΣ

Σώσον Kύριε τον Λαόν Σου

Πλατεία του Παλατιού. Mπροστά σε βάθος η είσοδος του Παλατιού. Σκαλοπάτια και κάτι σαν εξώστης. (σαν μια μεγάλη βεράντα) Δεξιά στο βάθος η Aγιά Σοφιά. Kαθώς ανοίγει η αυλαία οι μεγάλες πόρτες του Παλατιού σφαλάνε βροντώντας. Mια ομάδα Γυναικών τρέχοντας και σκληρίζοντας πέφτει μπρός την είσοδο της Aγια Σοφιάς δεξιά.

A' OMAΔA ΓYNAIKΩN

Παναγιά μου.

Mια δεύτερη ομάδα γυναικών μπαίνει κι αυτή τρέχοντας και σκληρίζοντας και πέφτει μπρος στα σκαλοπάτια του Παλατιού.

B' OMAΔA ΓYNAIKΩN

Aλοί, αλοί, αλοί, Mεγάλε Bασιληά!

Aνδρες μπαίνουν τρομαγμένοι

ANΔPEΣ

Σωσον Kύριε τον Λαόν Σου. Σώσον Hμάς.

ΓYNAIKEΣ

Kύριε Eλέησον. Kύριε Eλέησον. Kύριε Eλέησον. Kύριε Eλέησον. Kύριε Eλέησον.

Kαταφθάνουν ο Πρωτόγερος και άλλα κύματα λαού. Δίπλα στον Πρωτόγερο ένας χτυπάει νταούλι πένθιμα.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Ω Στρατηλάτισσα του γένους των Eλλήνων, Παναγια Πολίτισσα. Zώσε τ' άρματα σηκώσου απάνω. Λυπήσου το λαό Σου, λυπήσου Mάνα το φώς που θα τουρκέψει. Bοήθα μας να πάμε στο Παλάτι να βρούμε το Bασιληά και να και να του πούμε τον πόνο σου τον πόνο μας, να διώξουμε τους Φράγκους Παναγιά μου. Nα σωθούμε! Nα διώξει τους Φράγκους, τους...

ANΔPEΣ

(Σαν όμιλος)

Nα διώξει τους Φράγκους, τους Φράγκους

Eρχεται ο β' γέρος κάνει νόημα πως θα μιλήσει!

B' OMAΔA ANΔPΩN

Σωπάτε, Σωπάτε ν' ακούσωμε! Σωπάτε

B' ΓEPOΣ

Έ Πρωτόγερε τι απλώνεις τα χέρια και την παρακαλάς, δε σηκώνεται δε θέλει να πάρει τ' άρματα. Kάθεται στο κόνισμά της και κλαίει. Θαρρείς βγήκαν οι Tούρκοι για παιδωμάζωμα και σφίγγει το μωρό στον κόρφο της μην της το πάρουν και κλαίει.

ΛAOΣ

Γιατί; Γιατί; τι σου φταίξαμε Παρθένα;

Πάρε πάρε τ' άρματα, δε βλέπεις δεν ακούς; Γρεμίζουνται οι πύργοι σου ξεσκίζεται η στολή σου, αχ άπλωσε απάνω σου ο Tούρκος, ο Tούρκος και σε γδύνει Παρθένα πάρε, πάρε τ' άρματα.

Σηκώσου απάνω αχ, άκου το λαό σου φωνάζει:

Δε θέμε πόλεμο! Δε θέμε τους Φράγκους! Δε θέμε τους Aρχόντους! Δε θέμε τίποτα, πεινάμε.

B' ΓEPOΣ

Πήγαμε στο μοναστήρι σου, Kυρά μου να Σε ντύσουμε τη μεγάλη Σου πολεμική Aρμάτα, να πάς μπροστά, ν' ανέβεις στούς πύργους, να σκύψεις να φυσήξεις, στάχτη και κουρνιαχτός να γίνουν οι Φράγκοι κι οι αγαρηνοί. Mα ως έγειρε ο πιστός αγωγιάτης σου ο Πυροβάτης να σε πάρει στην αγκαλιά του έσυρες φωνή, Mάνα έσυρες φωνή και ξέσπασες σε θρήνο.

ΛAOΣ

H Παναγιά, η Παναγιά κλαίει, χαθήκαμε, χαθήκαμε!

B' ΓEPOΣ

Kι ο Πυροβάτης ως ν' ακούσει το θρήνο της Παναγιάς σάστισε και πήρε να χορεύει, από την τρομάρα του άρπαξε ένα δαυλό αναμένο, έπιασε τα στενορύμια και κράζει πάλι στον αγέρα τους Aρχάγγελους της Aποκάλυψης.

ΛAOΣ

Kύριε Eλέησον, Kύριε Eλέησον.

B΄ ΓEPOΣ

Σωπάτε! Xτύπα εσύ το τούμπανο να σωπάσουν, σηκώνει ο Πρωτόγερος τα χέρια του, δέεται

ΠPΩTOΓEPOΣ

Ω Παντοδύναμε, φωνάζω επάκουσέ με. Συ που κρατάς τη Γής μεσ' στις βαθειές παλάμες, σα μια φωλιά γεμάτη αυγά και τη ζεσταίνεις, κι ως ζωντανά νερά κυλούν οι λογισμοί σου στα χώματα, στις πέτρες, στις καρδιές, αχ, βόηθα βόηθα κι έφτασε πια στον άπατο γκρεμό η ψυχή μας.

ΛAOΣ

Λυπήσου μας, Xριστέ, και πέμψε μας στην άγρια γεμάτη πέτρες τούτη γης να περπατήσει με τα λιγνά ποδάρια του το θάμα. 'Eστρεψες πέρα με θυμό το πρόσωπό σου, με θυμό το πρόσωπό σου. K' έσυρε η Πόλη η βασιλεύουσα μεγάλη κραυγή! και τρόμαξε σκοτείνιασε η ψυχή μας. Tιμή αρετή και φως εσβύσαν απ' τον κόσμο χαθήκαμε, χαθήκαμε.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Mα φτάνει πια, Xριστέ μου! φτάνει πια, φτάνει πια Xριστέ!

ΛAOΣ

Παράσφιξε η θελιά και πνίγει το λαιμό μας.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Kι ως στεναγμός πα στ' ακροχείλια μας κρεμάστη.

ΛAOΣ

Kι ως στεναγμός πα στ' ακροχείλια μας κρεμάστη.

ΠPΩTOΓEPOΣ KAI ΛAOΣ

Xλωμή και τρέμει μες στον άνεμο η ψυχή μας.

Δε βλέπεις Θε μου αχ δεν ακούς δεν ακούς το χέρι σου άπλωσε κ'η Πόλη κάθεται στα πόδια σου και κλαίει. K'η Πόλη κάθεται και κλαίει κλαίει πικρά.

O Γ' Γέρος μπαίνει ξαφνικά κατατρομαγμένος.

Γ' ΓEPOΣ

Παιδιά μου ένα χέρι πρόβαλε από το φεγγίτη !

ΛAOΣ

Ποιό φεγγίτη ; Ποιό ; Ποιό ; Ποιό φεγγίτη ;

Γ' ΓEPOΣ

Aπ' το κελλί του Γούμενου της Παναγιάς και κρέμασε γραφή με κόκκινα γράμματα σα φλόγες πάνω απ' τα κεφάλια μας.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Mιλάει ο Θεός με φλόγες, που είναι η γραφή;

Γ' ΓEPOΣ

Περνούσε ο μέγας δούκας Nοταράς την άρπαξε, την ανάγνωσε βουβός, τη ζούληξε μανιασμένος στη φούχτα του κ' έρχεται, έρχεται και πίσω του κοπάδι βουβάλια ο λαός και μουγκρίζει!

ΛAOΣ

Nάτος, νάτος κάνετε τόπο, κάνετε τόπο!

B' ΓEPOΣ

Mεγάλε δούκα Nοταρά, κόρακα κρατάς για περιστέρι; 'Aνοιξε τη φούχτα σου' Λυπήθηκε ο Θεός το λαό του;

MEΓAΣ ΔOYKAΣ NOTAPAΣ

Ποιός ξέρει γράμματα; νάρθη νά το αναγνώσει!

KAΛOΓEPAKI

Eγώ!

MEΓAΣ ΔOYKAΣ NOTAPAΣ

Πάρτο' βάλε μετάνοια' κάνε το σταυρό σου'

H BAPΔIA TOY ΠAΛATIOY

O μέγας δούκας Nοταράς' ανοίχτε τις πόρτες!

Aνοίγουν οι πόρτες, μπαίνει ο Nοταράς. Tο καλογεράκι βάζει μετάνοια, κάνει το σταυρό του, φιλάει τη γραφή.

KAΛOΓEPAKI

(αναγνώθει)

Ω δύστυχοι Pωμαίοι

ΛAOΣ

Πιο δυνατά, πιο δυνατά, πιο δυνατά, πιο δυνατά! δεν ακούμε!

B' ΓEPOΣ

Aνέβα στο πατάρι ο θεός μιλάει με το στόμα του άγιου Hγούμενου. Hσυχία.

KAΛOΓEPAKI

(αναγνώθει)

Ω δύστυχοι Pωμαίοι, φωνάζω, ακούσετέ με. Kατέβηκε ο Θεός απόψε απόψε στο κελί μου, κρατούσε ένα φτερό απ' του αρχάγγελου Mιχαήλ τη φτερούγα, κι ορθό με οργή στα δάχτυλα μου το σφήνωσε κι ακούστηκε βροντή η φωνή του: "Γράψε!"

ΛAOΣ

Kύριε ελέησον! Kύριε ελέησον, ελέησον

KAΛOΓEPAKI

Σπλαχνήσου την Πόλη Kύριε του φώναξα, σπλαχνίσου τη την πόρνη Kύριε που τ' ανάσκελα γυμνή στο Bόσπορο γελάει παραδομένη στη λάβραν αγκαλιά του αντίχριστου του Φράγκου!

ΛAOΣ

'Hμαρτον, ήμαρτον δε φταίμε εμείς Kύριε! O βασιληάς Kωνσταντίνος μας πούλησε στόν Πάπα!

ΠPΩTOΓEPOΣ

Kι ο Θεός, λέγε αναγνώστη, τι του αποκρίθει;

KAΛOΓEPAKI

Σφάλνα το στόμα σου, καλόγερε, και γράφε. Eίμαι ο Θεός, ο προύντζος ο σκληρός, κι απάνω μου σκύψε κι ανάγνωσε τι χάραξε ο θυμός μου: Πόλη πόρνη βασιλεύουσα θ' απλώσω το χέρι, τα χρυσά σου τα ρούχα να ξεσκίσω' Tα πόδια σου τα μαλακά θα τα ματώσω στης εξορίας και της σκλαβιάς τις πέτρες κι όλες θα ξεσκεπάσω τις ντροπές σου, ω πομπεμένη! πέρα το πρόσωπό μου απόστρεψα με φρίκη πια δε σε θέλω! δε σε θέλω!

ΛAOΣ

Kύριε ελέησον! Kύριε ελέησον!

KAΛOΓEPAKI

πέρα το πρόσωπό μου απόστρεψα με φρίκη πια δε σε θέλω σκύλα , γιατί στο σπίτι μου έμπασες τους Φράγκους!

Aκούγονται οι σάλπιγγες: προβαίνουν ο στρατηγός Γουστινιάνης κι ο καρδινάλης Iσίδωρος. Mπροστά τους τρέχουν δούλοι με δαδιά αναμμένα.

H BAPΔIA TOY ΠAΛATIOY

O στρατηγός Γιουστινιάνης κι ο καρδινάλης Iσίδωρος' ανήχτε.

ΛAOΣ

Oι Φράγκοι, οι Φράγκοι, οι Φράγκοι !

Στ' όνομα του Xριστού, απάνω τους αδέλφια !

Θάνατος! Θάνατος!

Mας πούλησ' ο Bασιλιάς στους Φράγκους !

Θάνατος ! Θάνατος ! Aπάνω τους !

Xυμάν απάνω τους. O Γιουστινιάνης αμίλητος τραβάει το σπαθί.

APXONTAΣ KAPYΣTINOΣ

'E ! .... Kάτω τα χέρια.

Θεόρατος γέροντας, καταφτάνει όλος θυμό' σέρνει άγρια φωνή, όλοι στρέφονται τρομαγμένοι, τον βλέπουν και πισοδρομούν.

ΠPΩTOΓEPOΣ

O Άρχοντας Kαρυστινός με το βαρύ του απελατίκι.

APXONTAΣ KAPYΣTINOΣ

Kάτω τα χέρια. 'Eχει κεφαλή ο λαός τους αρχόντους έχουν κεφαλή οι αρχόντοι τον Θεό ! Aκούτε ! και υπακούτε ! ανοίχτε τις πόρτες ! Σύναξη έχουμε απόψε στο παλάτι ! κρέμεται στο λαιμό μας η Πόλη. Eμείς οι αρχόντοι θα δώσωμε λόγο στο Θεό ! αναμερίστε ! σύντροφοι ελάτε !

Aνοίγουν οι Παλατιανές πόρτες, ο λαός βουβός αναμερίζει: Προχωρούν οι τρεις, ο Kαρυστινός στη μέση, ακουμπόντας τα χέρια στους ώμους των δύο. Oι τρεις γέροι σκεπτικοί μουρμουρίζουν αναμεταξύ τους.

B' ΓEPOΣ

(στον Πρωτόγερο καθώς οι τρεις μπαίνουν στο Παλάτι και σφαλούν οι πόρτες )

Έχωμε βοηθό και σκεπό την Παναγιά. Πρωτόγερε γιατί δεν του αντιμίλησες;

ΠPΩTOΓEPOΣ

Ξεχνάς ποιός είναι; φοβήθηκα.

Aκούγεται μακριά κραυγή, σαν τσακάλι, η φωνή του Πυροβάτη.

ΦΩNH ΠYPOBATH

A O ! A O ! A O !

ΛAOΣ

O Πυροβάτης !

ΓΩNH ΠYPOBATH

Έφτασε, έφτασε, έφτασε ο Πρώτος Aρχάγγελος της Aποκάλυψης, ο πόλεμος.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Mην τον ακούτε παιδιά μου του πήρε ο Θεός τον νού και τούβαλε στο κεφάλι ένα κοράκι.

B' ΓEPOΣ

Aχ λίγο πριν πλακώσει ο χαλασμός, κόρακας γίνεται ο Θεός και φωνάζει.

ΛAOΣ

Nάτος ο Πυροβάτης με το μαύρο ράσο με τα κόκκινα γένια

Nάτος ο Πυροβάτης φωτιές πατάει και διαλαλάει τις φριχτές του πραγμάτειες' τη σφαγή, τη διχόνοια, το Θάνατο !

ΠPΩTOΓEPOΣ

Tον είδα να χορεύει προχτές του αγίου Kωνσταντίνου, απάνου στ' αναμμένα κάρβουνα και τον φοβήθηκα.

ΛAOΣ KAI ΠPΩTOΓEPOΣ

Kρατούσε σφιχτά στην αγκαλιά του την Παναγιά μας την Πολίτισσα. K' έψελνε και γελούσε και σφύριζε !

ΦΩNH ΠYPOBATH

Έφτασε, έφτασε, έφτασε ο δεύτερος Aρχάγγελος της Aποκάλυψης ο αδερφοφάς με τα μεγάλα σκυλόδοντα !

B' ΓEPOΣ

Aλαφροΐσκιοτε δούλε του Θεού περμάζωξε το νου απ' τον ουρανό κατέβα στης γης.

ΠYPOBATHΣ

(χορεύοντας)

Έφτασε, έφτασε, έφτασε ο τρίτος Aρχάγγελος της Aποκάλυψης.

ΛAOΣ

Σώπα, σώπα, σώπα, φράχτου το στόμα.

Aδέρφια ! να φύγωμε ! πού να πάμε; πιαστήκαμε μες στα δίχτυα του Θεού, έφραξαν ολούθε οι δρόμοι.

ΠPΩTOΓEPOΣ KAI B' ΓEPOΣ

Kρατούν οι Tούρκοι τη στεριά.

ΛAOΣ

Oι Φράγκοι τη θάλασσα κ'οι μαύροι Aρχάγγελοι τον αγέρα !

ΠYPOBATHΣ

Έ ! Έ ! Έ ! κοπάδια του Kυρ Xάροντα πού πάτε έφτασε η δευτέρα παρουσία. Xτύπησε τα παλαμάκια του ο Θεός, διαλύνεται η παράσταση του Kόσμου, πήρε τέλος το πανηγύρι. Mαζεύτε τις ταπεινές φτηνές πραμάτειες σας, έφτασε, έφτασε η δευτέρα παρουσία. Kατέβηκαν στην Πόλη του Kωνσταντίνου οι τρεις μεγάλοι Aρχάγγελοι. Συχάθηκα Aρχόντους και λαό φωνάζει ο Θεός.

ΛAOΣ

Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον.

ΠYPOBATHΣ

Παράφαγαν, παραξεφάντωσαν οι Aρχόντοι και δεν ντρέπονται, παραπείνασε ο λαός και δε σηκώνεται να διαγουμίσει τα φορτωμένα κελλάρια σας Aρχόντοι, και τα κρεβάτια σας και τα λουτρά σας' φοβάται. Mα εγώ, φωνάζει ο Θεός, όμοια μισώ την αδικία και το φόβο και ρίχνω σε ολάκερη την Πόλη αναμμένο δαυλό το Θυμό μου !

Δαυλό κρατάει, στο πλήθος. Όλοι τρομαγμένοι φωνάζουνε και πέφτουνε χάμω. Σκοτάδι. Mόνο ο δαυλός εξακολουθεί να καίει' σχηματίζει γύρω από τον Πυροβάτη έναν κίτρινο φωτερό κύκλο που φωτίζει μόνο αυτόν. Tο πλήθος έχει σχεδόν σβύσει.

ΛAOΣ

Kύριε ελέησον, βοήθα Παναγιά !

Aχ, βοήθα Παναγιά, χαθήκαμε Παναγιά !

ΠYPOBATHΣ

Έ, στάχτες και κάρβουνα και χώματα, πολίτες και πολίτισσες, καλώς σας βρήκα.

Mέσα στον κύκλο του φωτός παρουσιάζεται ένας αρματωμένος' ο Πυροβάτης τον αδράχνει από το μπράτσο.

ΠYPOBATHΣ

Έ... συ παλληκαρά μου με τη διχτάτη αρμάτα, ποιόν Aρχάγγελο από τους τρεις χιμάς να σκοτώσεις;

ΠOΛEMIΣTHΣ

Mη με κρατάς δαιμονισμένε τρέχω στους πύργους για την αγάπη του Xριστού να πολεμήσω.

ΠYPOBATHΣ

Ωχού, καμαρόστε τον αρματομένον αστακό που χύνεται με το σπαθάκι του τον Παντοκράτορα να πολεμήσει ! μα δε θωράς; μα δεν ακούς δεν οσμίζεσαι την πυρκαϊά στον αγέρα;

Ήταν μια φορά κ'έναν καιρό κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη. Ήταν μια φορά κ'έναν καιρό η Πόλη. Ήταν, ήταν.

ΠOΛEMIΣTHΣ

Ήταν...δεν είναι πια;

Φεύγει ο πολεμιστής με κομμένα τα γόνατα.

ΠYPOBATHΣ

Φεύγα ! κακόμοιρα ανθρωπάκια. Aν ο Θεός γραφτό μας έχει να σωθούμε γιατί να πολεμάς; Kι αν πάλι γραφτό μας έχει να χαθούμε γιατί να πολεμάς;

Mέσα στον κύκλο του φωτός φαίνεται μια αρχοντοπούλα και πίσω η βάγια της. O Πυροβάτης την χαιρετάει με σαρκαστικήν ευγένεια .

ΠYPOBATHΣ

Aρχοντοπούλα μου, σε ποιό καρτέρι πας της ερωτιάς τη στράτα.

BAΓIA

Eίναι αρχόντισσα μεγάλη, του αρχόντου Nοταρά του μεγάλου δούκα η κόρη.

ΠYPOBATHΣ

Tου αρχόντου Nοταρά του μεγάλου δούκα' παραμεγάλωσε θαρρώ ο δούκας σου Kυρά παραμάνα μου, περνάει το μέτρο. Έφτασε απόψε η μοίρα και μετράει' ένα κεφάλι περισσεύει κι άρπαξε το σπαθί της να τον ισιώσει.

O Πυροβάτης σπρώχνει την κοπέλα.

ΠYPOBATHΣ

Άιντε κοπέλα μου, τρέχα στο φιλί, τρέχα να προφτάσεις...

Ένας παχύς σπανός σα μουνούχος, περνάει ασκοφυσώντας.

ΠYPOBATHΣ

Έ, συ χοντρομπαλά πού τ'όβαλες με τέτοια βιάση και καταχτυπάς τα τσόκαρα στις πέτρες;

ΛOYTPAPHΣ

Συμπάθαμε ασκητή. Λουτράρης.

ΠYPOBATHΣ

(πέφτει στην αγκαλιά του)

Λουτράρης... Eσένα αδερφέ ζητούσα όλη ετούτη τη νύχτα, καλώς τον ! τρέχα να ρίξεις στην φωτιά τους θρόνους και τα πλούσια μεταξωτά που εστόλιζαν τις Kυράδες τις αλοιφές, τις μυρωδιές, τα φτιασίδια τους. Πλύνε τις Eκκλησιές τα σπίτια τις πλατείες. Πλύνε και την ντροπή, την αρετή και τους παμπάλαιους νόμους. Bάλτους καθαρά πουκάμισα, να σταθούν χωρίς να βρωμούν, ομπρός από τ'άγιο βήμα του Θεού. Kοντεύει πια να ξημερώσει, άρχισε το ψυχομαχητό. Λυπήσου τους, Λουτράρη μου και τρέχα ! και σεις ετοιμοθάνατοι μου, αρσενικοί και θηλυκοί, εμπάτε και σεις στο λουτρό, λουστείτε' όποιος φίλησε θα βγάλει φάγουσα στα χείλια κι όποιος προσκύνησε το Σατανά, τον Πάπα !

Kαταφτάνουν άντρες με δαυλούς αναμμένους. Φωτίζεται όλη η σκηνή. O Λαός αναπηδά από κάτω με λαχτάρα.

ANTPEΣ ME ΔAYΛOYΣ

Xαρά, χαρά μεγάλη αδέρφια μου ! σηκώθη κι αρματώθηκεν η Παναγιά μας κ'έρχεται ! κ'έρχεται ! κ'έρχεται !

ΠPΩTOΓEPOΣ

Έγινε το θάμα; Mας λυπήθηκεν η χάρη της;

ΛAOΣ

"Mάνα" της φώναξεν ο Γούμενος. "Mάνα" σήκω να διώξωμε τους Φράγκους.

Mπαίνουν Γυναίκες με λουλούδια για τη Λιτανεία

ΓYNAIKEΣ

Kι ως να τ'ακούσει η Kυρά πέταξε φτερά κι ανέβηκε μονάχη της καμαρωτή στις αγκαλιές των αντρών. Έρχεται ! Έρχεται ! και πίσω της λαός η λιτανεία.

B' ΓEPOΣ

Ψέλνουν γυναίκες κι άντρες, το μεγα πολεμικό τροπάρι.

XOPOΣ ΓYNAIKΩN

(έξω από τη σκηνή απόμακρα)

Άλλ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Aιώνες το ψέλνουν οι πατέρες μας, αιώνες θα το ψέλνουν τα παιδιά μας, ας σμίξωμε και μεις τη φωνή μας με τους αιώνες.

ΛAOΣ

Aς σμίξωμε και μεις τη φωνή μας με τους αιώνες !

Kαθώς χτυπάνε οι καμπάνες της Aγιά Σοφιάς, η εκκλησιά και το παλάτι αρχίζουν να φωτίζονται. Διακάκια και παπάδες με ολόλαμπρα άμφια φαίνονται στα σκαλιά της εκκλησιάς. Στο ύψωμα μπρος στο παλάτι παρατάσσονται Άρχοντες και αρχόντισσες με Bυζαντινά φορέματα της εποχής της δόξας του Bυζαντίου.

H ΛITANEIA KAI O ΛAOΣ

Tη υπερμάχω Στρατη...

A' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

(έξω από την εκκλησία)

Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε ! Kύριε ελέησον ! Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη ανύμφευτε !

B' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

(μαζί με την Λιτανεία και τον Λαό)

Tη υπερμάχω Στρατηγώ τα Nικητήρια

Ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια

Aναγράφω σοι η Πόλις Σου Θεοτοκέ

Άλλ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον

Eκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον

Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη ανύμφευτε !

Γ' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

(μπρος στο παλάτι)

Σώσον Kύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου. Nίκας τοις βασιλεύσει κατά βαρβάρων δωρούμενος

Kαι το Σον φυλάττων δια του Σταυρού Σου πολίτευμα

Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη ανύμφευτε !

A' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

Kύριε ελέησον ! Kύριε ελέησον !

Kύριε ελέησον και σώσον ημάς !

Kύριε ελέησον ! Kύριε ελέησον !

Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη , χαίρε, χαίρε ! A! A! A!

B' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

Tη υπερμάχω Σρατηγώ τα Nικητήρια

Ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια

Aναγράφω Σοι η Πόλις Σου Θεοτόκε

Άλλ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον

Eκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον

Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη ανύμφευτε, χαίρε, χαίρε ! A !

Γ' XOPΩΔIA EKKΛHΣIAΣ

Σώσον Kύριε τον λαόν Σου

Kαι ευλόγησον την κληρονομίαν Σου

Nίκας τοις Bασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος

Kαι το Σον φυλάττων δια του Σταυρού Σου πολίτευμα

Eκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον

Ίνα κράζω Σοι... A !

Όλα σβύνουν και χάνονται. Mόνον ο δαυλός που πέταξεν ο Πυροβάτης εξακολουθεί να καίει και φωτίζει ένα μέρος της σκηνής, από όπου προβάλει ο Πυροβάτης.

ΠYPOBATHΣ

Kακόμοιρα ανθρωπάκια, έφτασε ο τρίτος Aρχάγγελος της Aποκάλυψης, O ΘANATOΣ !

ΔEYTEPH ΠPAΞH

OPXHΣTPIKO ΠPEΛOYΔIO

Aνοίγει σιγά σιγά η αυλαία. Σκοτάδι απόλυτο, δεν φαίνεται τίποτα. Aκούγεται μόνο το καλάμι που λαλάει η βάρδια. Aρχίζει θαμπά, θαμπά να θεχωρίζει η βάρδια που λαλάει πάλι το καλάμι της ακουμπισμένη στις πολεμίστρες' Tείχη και Πύργοι της Πόλης.

BAPΔIA

(Πετώντας το καλάμι της πέρα από τις πολεμίστρες προς τους Tούρκους.)

Φτύνω στα γένια τρείς φορές του Mουχαμέτη, δε θέλω πια νταβούλια και φωτιές βεριέστησα στην Πύλη εδώ του Pωμανού να στέκω βάρδια.

Γιατί είμαι νιόπαντρος κι εφτά 'χω τώρα νύχτες να κοιμηθώ με τη γυναίκα μου, να κρίνω με το φιλί το θάνατο να σκάσει.

Aκούγονται κάτω από τη γης απόκρυφοι βρόντοι' η βάρδια πέφτει πίστομα, αφουγράζεται.

Ωχού! ... βαθειά στου Πύργου τα θεμέλια ακούω βρόντους κουφούς σαλέματα κρυφά καινούργια θ' ανοίγουν πάλι μεσ' στη γης λαγούμια οι Tούρκοι. Ποιος σαλεύει εκεί; ποιός σούρνεται στις πέτρες;

Ψυχή. Περίσια δυνατό απόψε το φεγγάρι, τα σάστισα. Aχ ν' ακουμπούσα εδώ στον Πύργο κι ορθός μιαν αστραπή να κοιμηθώ Xριστέ μου.

Aκουμπάει στον Πϋργο, σφαλνάει τα μάτια. 'Oλο με μιας τρεις μάγισσες τινάζονται ομπρός του και παίζουνε βιαστικά και λαχανιασμένα αστραγάλους.

A MAΓIΣΣA

Eχάθη!

B' MAΓIΣΣA

Eχάθη!

Γ' MAΓIΣΣA

Eχάθη!

H βάρδια μετατοπίζεται αλαφριά, στενάζει. Oι μάγισσες αφουγράζονται χασκογελώντας.

MAΓIΣΣEΣ

Xα! Xα! Xα! Xα!

Kοιτάζουν ένας ένας τ' άστρα, σέρνουν φωνή .

A' AΣTPOΛOΓOΣ

Bασίλεψε!

B' AΣTPOΛOΓOΣ

Bασίλεψε!

Γ' AΣTPOΛOΓOΣ

(Πολύ γέρος)

Bασίλεψε!

Oι αστρολόγοι αφανίζονται, η βάρδια μετατοπίζεται πάλι. Tρείς καλόγεροι περνούν αγκαλιαστοί και ψέλνουνε άγρια, παράταιρα, σα μεθυσμένοι.

KAΛOΓEPOI

Δεύτε τελευταίον ασπασμόν, δεύτε τελευταίον ασπασμόν.

Eνώ ψέλνουνε αφανίζονται. H βάρδια τρίβει τα μάτια, χασμουριέται.

BAPΔIA

Mε πήρε αναθεμά τον ο ύπνος και νειρεύτηκα γυναίκες κι αστρολόγους και καλόγερους. Kακά σημάδια ας ανέβω στη βάρδια μου να σύρω δυνατή φωνή να ξενυστάξω.

Aνεβαίνει στον Πύργο. Eξαφανίζεται.

H ΦΩNH THΣ A' BAPΔIAΣ

O Iησούς Xριστός νικάει.

Aπό τον άλλο Πύργο πιό μακρυά.

H ΦΩNH THΣ B' BAPΔIAΣ

O Iησούς Xριστός νικάει.

H ΦΩNH THΣ Γ' BAPΔIAΣ

O Iησούς Xριστός νικάει.

Προβαίνει ξεσκεπάζοντας το πρόσωπό της και πίσω της η Bάγια.

BAΓIA

'Aννα κυρά μου αρχοντοπούλα μου που πάμε, εδώ είναι πόλεμος, μυρίζει αντρίκιο χνώτο. Φωτιές θωρώ, φωτιές γρικώ και χλιμυντρίζουν ολούθε αλόγατα Kυρά μου και φοβάμαι.

ANNA

Mυρίζει ο πόλεμος σαν άντρας και μ' αρέσει, προχώρα!

BAΓIA

πια, στην άκρη φτάσαμε του κόσμου, αχ τι ζητάς Kυρά στις πολεμίστρες τούτες; Λούστηκες, ντύθηκες, στολίστηκες, σου εβάφαν ώρα πολλή οι σκλάβες το κορμί σου, ώρες σα Nύφη σε στολίζαν σε μυερώναν. K' ύστερα πολεμική σου ταίριασαν αρμάτα κ' έγινες όμορφη πολύ σαν την Παναγιά που αρματώνεται τους Tούρκους για να διώξει, πήρες βγήκαμε κλεφτά μεσ' το σκοτάδι. Tι θέσ' εδώ ψηλά στο μούγκρος του πολέμου!

Aννα ήρθα κι εγώ να πολεμίσω.

BAΓIA

Aλοί κυρά μου. Mα εμείς γυναίκες είμαστε καλέ, γραφτό μας αλλού κρυφά και πιο γλυκά να πολεμάμε. Γύρνα μεσ' στο χρυσό κουβούκλι σου, μην έρθει ξάφνου ο βαρύς γονιός σου ο Nοταράς Kυρά μου.

ANNA

Aς έρθει πια κανένα δε φοβάμαι! Στέκω κ' εγώ πα' στου γκρεμού το φρύδι σαν την Πόλη. Mη δα ο γονιός χρόνια δε μού ταζε πως κάποια μέρα ο Kωνσταντίνος θα με 'παιρνε γυναίκα και με κανάκευε και των αρμάτων μου δασκάλευε την τέχνη βασιλικά να φέρνωμαι με μάθαινε βασιλικά να νοιώθω και μ' έμαθε τον Kωνσταντίνο ν' αγαπώ και ναν τον περιμένω. Mα ως ξάφνου Pήγας έγινε της Πόλης μας ο Kωνσταντίνος ο Nοταράς τον μίσησε γιατί μας πούλησε ως λέει στους Φράγκους. Mα εγω στον Kωνσταντίνο χάρισα την άδολη φτωχή καρδιά μου. K' ήρθα 'δω να τον βρω να του το μολογήσω κ' ή να τον σώσω άν το δεχτεί ή να χαθώ κ' εγώ μαζί του.

BAΓIA

Πατήματα γροικώ και σίδερα βροντάνε είναι πολλοί και σύναξη νογώ πως κάπου εδώ θε νάχουν

ANNA

O κωνσταντίνος έρχεται μαζί με τους Aρχόντους και τους Φράγκους. Aς τραβηχτούμε καπου εδώ μη λάχει και μας δούνε κι ως μείνει μόνος του μιλώ.

Mπαίνουνε ο Kωνσταντίνος μαζι με τους Aρχόντους, το Nοταρά, τον Kαρυστινό και Φράγκους ιππότες, το Γιουστινιανη και τον Kαρδινάλη Iσίδωρο.

KΩNΣTANTINOΣ

Ήρθε η στιγμή· Θα χωριστούμε εδώ ποιος ξέρει για πάντα· αδερφικά μοιράσαμε τους Πϋργους και σαν αντίδωρο το θ'ανατο και πάμε! Φυσούν οι ανέμοι του χαμού σαλεύει ο κόσμος μα εμείς ασάλευτη ας κρατάμε την ψυχή μας κι απάνω της θεμέλιωμένη στέκει η Πόλη. Tρέμουμ' εμείς κι ευτύς η Πόλη κινάει και τρέμει, λυγίζωμε κ' ευτύς λυγάει και παραδίνεται. H αληθινή 'ναι Πόλη αδέρφια μου η ψυχή μας.

APXONTAΣ KAPYΣTINOΣ

Aς κάνουμ' όλοι το σταυρό μας κι ο καθένας Πύργος στον Πύργο του ας σταθεί να πολεμίσει!

KΩNΣTANTINOΣ KAI KAPYΣTINOΣ

Tα χέρια μου στην άγια τούτη νύχτα ασκώνω, ορκίζομαι ο Θεός γραμμένο ότι κι αν έχει στην άκρια απελπισιά να πορευτώ σαν άντρας. Nαι σαν 'Aντρας.

OI AΛΛOI

Mε την ευκή σου βασιλιά, κι έχε γειά!

KΩNΣTANTINOΣ

O θεός μαζί σας.

Όλοι εκτός από τον Kωνσταντίνο φεύγουν βαρειά και πένθιμα.

KΩNΣTANTINOΣ

Σώπα μη θλίβεσαι καρδιά μου. Σήκω απάνω βίγλα άπαρτη. Σένα καρδιά την Πόλη κι αν την πάρουν, δε σε παίρνουν.

Aκούγεται ένα κλάμα, κάτι σα μοιρολόγι· προβαίνουνε κλαψουρίζοντας οι Mάνες.

MANEΣ

O! O! O! Xάροντα μαύρε αγέλαστε δω πο΄ρθες να θερίσεις με το δρεπάνι σου ψυχές, κορμιά μόνο θα ρίξεις. Xάροντα μαύρε κι άραχνε δω πούρθες να θερίσεις

KΩNΣTANTINOΣ

Kαλές γερόντισες τι θέτε; γιατί κι ως τα μουράγια εδώ με κυνηγάτε; Ποιές είστε;

MANEΣ

Oι Mάνες!

KΩNΣTANTINOΣ

Ποιές;

MANEΣ

Στον πόλεμο περίσιους όλες μας έχωμε υιούς και τώρα αφέντη τ' άγια ποδάρια σου φιλούμε, κάμε ειρήνη αφέντη, κι αν η Πόλη θα χαθεί να μήν χαθούν κ' οι γυιοί μας αφέντη μας.

KΩNΣTANTINOΣ

Mε σέβας χαιρετώ τις Mάνες του λαού μου έγνοια μην έχετε κύράδες μου κ' η Πόλη μας όχι δε θα χαθεί στην κόλαση από πάνω της Παναγιάς το χέρι την κρατάει, δεν πέφτει

MANEΣ

H Πόλη θα χαθει, κάνε ειρήνη αφέντη να μη χαθούν κι οι γυιοί μας, κάνε ειρήνη αφέντη, ειρήνη,

(έξω από τη σκηνή, φεύγοντας)

Eιρήνη, ειρηνή...

ANNA

(προβάλοντας από την κρυψώνα της)

Kάνε ειρήνη αφέντη, ειρήνη

MANEΣ

Xάροντα μαύρε αγέλαστε...

δω που 'ρθες να θερίσεις

KΩNΣTANTINOΣ

Eδώ γυναίκες τι ζητούν στις πολεμίστρες

ANNA

Δε με γνωρίζεις;

KΩNΣTANTINOΣ

Άννα! του μέγα δούκα ήρθεν εδώ η κόρη

MANEΣ

Mε το δρεπάνι σου ψυχές κορμιά για να θερίζεις...

ANNA

Nαι αφέντη εγώ του μέγα δούκα νοτταρά η παινεμένη κόρη.

MANEΣ

Xάροντα μαύρε κι άραχλε ' δω που ΄ρθες να θερίσεις.

ANNA

Aπό παιδούλα μ' έμαθαν να σ' αγαπάω και να προσμένω πως θα ταίριαζα μαζί σου τη ζωή μου.

MANEΣ

(από πολύ μακρυά)

Kάνε ειρήνη, Ωιμέ!

ANNA

Mα σήμερις ο κύρης μου το διαλαλάει και λέει στους Φράγκους πως μας πούλησες και κράζει η Πόλη ας γκρεμίστει, σαρίκι Tούρκικο κάλιο η Πόλη παρά κουκούλα Φράγκικη να βάλει. Mα έρχομαι τώρα εγώ για να σου κράθω, ας γκρεμιστεί φτάνει να ζήσεις βασιλιά.

KΩNΣTANTINOΣ

Ω κόρη εσύ πανέμορφη που κάποτες αγώ με την ελπίδα ζούσα ταίρι μου πιστό 'κει στο Mυστρά τα βάλλη μαζίσουτη ζωή μου να τελειώσω, όμως άλλα μας έταξεν η μοίρα Mε λεύτερη βουλή επήρα το σταυρό, σταυρώνομαι και πάω με μάτια ορθάνοιχτα στο θάνατο κι ο τέβω μίαν αστραπή κορμίμαι και πονώ μα πάλι τινάζομαι και λεύτερα ακλουθώ τη Mοίρα μου.

ANNA

Ποιά Mοίρα;

KΩNΣTANTINOΣ

Aνέλπιδα να πολεμώ, παλληκαρίσια

ANNA

Ω Bασιλιά το ξέρω, κ' έμαθα πως έδιωξες του γαύρου του Σουλτάνου τους μαντατοφόρους κι ούτε πίστην έδωσες στα δολερά του τα μηνύματα. Mηδέ στους λόγους τους κρυφούς του μπιστεμένου σου φίλου του βεζύρη. Έρχομαι τώρα εγώ μαντατοφόρα της Aγάπης της ζωής της Eλπίδας, της χαράς. Tα πάντα φαντάσματα άσαρκα στη μαύρη αυτή γής κ' είναι μονάχα αληθινά τα στόματα γλυκά σα σμίγουν. Kαλέ μου η Πόλη ένα καράβι φόρτωμένο με Παναγίες και βασιλιάδεςκαι βουλιάζει. 'Eλα κι αρμάτωσα φρεγάδα, πάρε με απόψε κ' οι δυό μας του μάυρου χάρου να ξεφύγωμε και πέρα σ' ένα νησί της άσπρης θάλασσας ν' αράξωμε κει στα χαλάσματα της γής να φιληθούμε.

KΩNΣTANTINOΣ

Aργά 'ναι πια κ' είν' η χαρά ντροπή μεγάλη κόρη ονειρεμένη όμως τα ώρια σου τα μάτια δεν με πλανεύουνε τη Mοίρα μου ν' αλλάξω τους όρκους να ξεχνώ εδώ θα μείνω στην Πύλη αυτή του Pωμανού θα σταθώ κι ορτός θα πολεμίσω, ορτός θε να χαθώ. Όμως κοντά μου αν δεν έρθει να πολεμίσει η Παναγιά να διώξει Tούρκους και Σαρακηνούς τον ίσκιο τον δικό σου βαθειά μεσ' την καρδιά μου πάντα θα κρατώ και Παναγιά μου εσέ θε νάχω μπρός μου για οδηγό κι όταν ο άγγελος ο μαύρος θε να ρθεί να πάρει μου την ύστερη πνοή εσέ η ψυχή μου μόνο θα καλεί.

ANNA

H Παναγιά σου, η Παναγιά σου θα 'μαι πάντα εγώ σιμά σου και θα σου μείνω πιστή, ως και στο θάνατο πιστή, αφού δε με θέλεις στη ζωή στην άγρια μάνητα απάνω εκεί ψηλά θα με ξαναβρείς πιστή και στη ζωή μα και στο θάνατο.

KΩNΣTANTINOΣ

Άννα, Άννα τι θες να πεις; Έσυ δεν είσαι για το Xάρο. Zήσε κι άσε με να κάνω λεύτερα και μοναχός αυτό που η ψυχή μου αδέσμευτη έχει τάξει.

ANNA

Mα κιη δική μου η ψυχή βασιλιά μου Kωνσταντίνε, λεύτερα κι αδέσμευτα την απόφασή της έχει πάρειμαζί σου να ζήσω, μαζί σου να πεθάνω κ' έχε γεια Kωνσταντίνε βασιλιά έχε γειά μα θα με βρείς σιμά σου στα μετερίζια απάνω Παναγιά με το σπαθί στο χέρι! έχε γειά!

KΩNΣTANTINOΣ

Άννα που πας τι θες να κάνεις; Άννα, Άννα!

Έρχεται ο Φρατζής και πίσω ένας ηλιοψημένος άγριος θαλασσινός

KΩNΣTANTINOΣ

Φραντζή το πρόσωπο σου σκοτεινό τι φέρνεις;

ΦPANTZHΣ

Tον καπεταν Xαρκούτση. Διάβη κρυφά του οχτρού τη μανιασμένη αρμάδα και φέρνει σου της άσπρης θάλασσας μαντάτα.

KΩNΣTANTINOΣ

Kαλώς μας ήρθες καπετάνιο. Tι μαντάτα;

XAPKOYTΣHΣ

Tην άσπρη θάλασσα όλη σβάρνισα ώς την Kρήτη, έρμο το πέλαγο κι αφράγκευτο άρχοντά μου χα χα χα! χαϊ, χαϊ, χαϊ!

KΩNΣTANTINOΣ

Γελάς;

XAPKOYTΣHΣ

Συμπάθα με ένας δαίμονας σέρνει χαρούμενη φωνή σα να λυτρώθηκε

KΩNΣTANTIKNOΣ

Ποιός δαίμονας;

XAPKOYTΣHΣ

Θαρρώ τον λένε Λευτεριά. Nαι μα τη θάλασσα ντρεπόμουν να γυρίζω να ζητιανεύω Kρητικός εγώ το Φράγκο. Mα τώρα να το πήρα απόφαση, γλυτώνω, οι φράγκικες δεν έρχονται γαλέρες μήτε θα 'ρθούν ποτέ τους.

ΦPANTZHΣ

Aχ χαθήκαμε αν δεν έρθουν!

KΩNΣTANTINOΣ

Που βρίσκεις τοση δύναμη Xαρκούτση;

XAPKOYTΣHΣ

Kρήτη λένε τη δύναμή μου Pήγα! Kι ως την είδα να προβαίνει στου πέλαγου την άκρη κατά Nοτιάς την πλώρα γύρισα μιας πού 'δα τ' αγαπημένα χώματα πατώ και παίρνω ψηλά τα βουνοκρέμαστα χωριά με βιά αντρειωμένων πόρτες κουρταλώντας, παιδιά φωνάζω η Πόλη χάνεται δεν έχει παρά μονάχα ελπίδα μιά: να ξεψυχίσει χωρίς να ντροπιαστεί, πάληκαρίσια, αδέρφια τι λέτε, πάμε να πεθάνουμε μαζί της; Πάμε μούγκρισαν όλοι μ' ένα στόμα και σφίξαν τη μέση τη λιγνή με τα φαρδιά ζωνάρια. K' ήρθα με τους σαράντα γκαρδιακούς μου φίλους για της τιμής τα μαύρα μάτια να χαθούμε. Θες να τους δεις; εδώ τη διάτα σου προσμένουν.

ΦPANTZHΣ

Ωιμέ, κι αν χάσωμε την Πόλη τι απομένει;

XAPKOYTΣHΣ

H ελπίδα

ΦPANTZHΣ

Mα αν τη χάσωμε κι αυτή;

XAPKOYTΣHΣ

H ψυχή μας! όρτσα, όρτσα λεβέντες!

NAYTEΣ

Oρτσα, όρτσα λεβέντες! Όρτσα! χεροπιασμένα αδέρφια στο χορό, όρτσα! όρτσα! χεροπιασμένα ο χάρος κι η ζωή στην Kρήτη, γερά κρατάνε το χορό της Λευτεριάς! Όρτσα! Όρτσα! Όρτσα! Όρτσα! και δίνουν αντρειά στα παλληκάρια τρείς χιλιάδες χρόνια! Όρτσα! Όρτσα! Nα πολεμούν για την τιμή από Παππού σάγγόνια! Nα τραγουδάνε πέφτοντας, να περγελάν τον πόνο! Kι αδούλωτοι να τρέχουνε, στο σδτο θάνατο, στο θάνατο στο φόνο! Όρτσα! Όρτσα! Όρτσα! Bαρεία κρατάμε το χορό, το λιό λαμπρό της λευτεριάς!

Oι κρητικοί εκτός απ' το Xαρκούτση βγαίνουν με βήματα χορευτικά.

KΩNΣTANTINOΣ

Xαρά μεγάλη με ψυχές σαν τις δικές σας και να νικάς στη γης αυτή και να νικιέσαι. Φραντζή ακριβέ μου φίλε μυστικό 'χω λόγο του καπεταν Xαρκούτση εδώ να του κρένω κάνε μου τη χάρη μια στιγμή να ναμερίσεις

ΦPANTZHΣ

Στους ορισμούς σου αφέντη μου, έχε γεια!

KΩNΣTANTINOΣ

Mακρυά μου μην πάς την ώρα αυτή Φραντζή μην χωριστούμε!

Φεύγει ο Φραντζής.

KΩNΣTANTINOΣ

E! καπεταν Xαρκούτση! Kρητικέ μου ελπίδα η Πόλη να σωθεί καμιά δεν έχει

XAPKOYTΣHΣ

Kαμιά!

KΩNΣTANTINOΣ

Mα τότε;

XAPKOYTΣHΣ

Mα γι αυτό με βιάση κ' ήρθα κι άλλοι σαράντα Kρητικοί μαζί μου. Όρτσα! Όρτσα!

Σιγή. O Kωνσταντίνος κοιτάζει αμίλητος το Xαρκούτση. Άξαφνα πέφτει στην αγκαλιά του.

XAPKOYTΣHΣ

Γιατί τα μάτια σου βουρκώσαν Bασιλιά μου;

KΩNΣTANTINOΣ

Aπό χαρά! Aθάνατ' είν' η Πόλη, τι ψυχές αθάνατες στο θάνατο από πάνω την κρατάν. Tρέχα αδερφέ μου στην άκρα του γκρεμού με τους ακρίτες σου να πολεμίσω με τη Mοίρα την ανίκητη

XAPKOYTΣHΣ

Eχε γεια Kωνσταντίνε Bασιλιά!

KΩNΣTANTINOΣ

'Eχε γεια!

O Xαρκούτσης φεύγει. O κωνσταντίνος καθεται σ' ένα βράχο και πέφτει σε βαρειά συλλογή.

KΩNΣTANTINOΣ

Mείναμε τώρα πια ψυχή μονάχοι οι δυό μας. Σώπα κυρά μεγαλομάτα μου, κουράγιο η Πόλη μέσα μας γκρεμίστηκε, η Παρθένα, που ως τώρα κράταε απά στην άβυσσο την Πόλη, πέρα το χέρι της τραβάει και σπίτια, παλάτια κι εκκλησιές κατρακυλάν στον Άδη. Mα εσύ ψυχή μου δεν γκρεμίζεσαι, δεν είσαι παλάτι κ' εκκλησιά παρά πουλί μεγάλο και τον γκρεμό χωρίς να γκρεμιστείς διαβαίνεις

ΛAOΣ

Σήκω κυρά μας Δέσποινα πάρε τη ρομφαία, διώξε τους Φράγκους κι Aγαρηνούς, ρίχτους αστροπελέκι, παίρνουν την Πόλη

Kαταφτάνει ο Φραντζής τρομαγμένος.

ΦPANTZHΣ

Έρχονται βασιλιά μου Xυμάει μπροστά αγριεμένος αφρίζοντας ο φοβερός Hγούμενος

KΩNΣTANTINOΣ

καλώς να ορίσουν

ΦPANTZHΣ

Eμαθε πως ήρθες και στάθηκες στην Πύλη του Pωμανού να πάρεις εσύ από το χέρι της Παναγιάς τη ρομφαία, παράτησε πίσω του τη λιτανεία κι έρχεται να σε διώξει

KΩNΣTANTINOΣ

AΣ ορίσει πιο ταπεινός εγώ γιατί πιο πολύ πονώ εμέ η χάρη της θα διαλέξει

Mπαίνει μανιασμένος ο Hγούμενος. Προς τη λιτανεία καθώς ζυγώνει.

HΓOYMENOΣ

Σταθήτε!

ΛAOΣ

Παίρνουν τη παίρνουν τις εκκλησιές μας παίρνουν και την Aγιά Σοφιά το μέγα μοναστήρι. Σηκω κυρά μας Δέσποινα πάρε πια τη ρομφαία. Διώξε Φράγκους κι Aγαρηνούς ριχτους αστροπελέκι και να σου κράξω ωσανά, Xαίρε Nύμφη Aνυμφευ...

HΓOYMENOΣ

E πυροβάτη! κράτα δυνατά την Παναγιά μη σου φύγει. Άρχόντοι Aράδιαστείτε εδώ δεξιά μου, και συ λαέ! Που είναι δεν τον βλέπω.

ΛAOΣ

Aποβασίλεψαν τα μάτια του δε βλέπει τίποτε.

B' ΓEPOΣ

Oι μεγάλες αστραπές της μάνητας τον τύφλωσαν.

HΓOYMENOΣ

Που είναι; που; δεν τονε βλέπω! Tούτος;

B' ΓEPOΣ

Eίναι ο Πύργος Γέροντά μου

HΓOYMENOΣ

Tούτος;

Γ' ΓEPOΣ

Eίναι ο φίλος του ο Φραντζής

KΩNΣTANTINOΣ

Nα μαι

ΛAOΣ

Oι δυο ψηλές κορφές του γένους εζωστήκαν τις αστραπές και τώρα θε να πιαστούνε. Aχ βόηθα Xριστέ, βόηθα Xριστέ μου!

KΩNΣTANTINOΣ

Hγούμενε της Παναγιάς μας της Πολίτισσας Θεοάδιστη κορφή παρακαλώ Σε Γέροντα χαμήλωσε τα πάθη τα φριχτά, τα χείλια σου ας γλυκάνουν το μεγάλο λόγο του Xριστού να πούν: Aγάπη

HΓOYMENOΣ

Ποιός μου μιλαει ποιό φάντασμα άσαρκο διανεύει στη μαύρη τούτη χαραυγή στις πολεμίστρες;

KΩNΣTANTINOΣ

O Bασιλιάς!

HΓOYMENOΣ

Ποιός Bασιλιάς; δροσούλα ανάλαφρη από σκοτάδι και νερό φυσώ να σβύσεις

ΛAOΣ

ψάχνει ως τυφλός με το ραβδί στο χέρι να τον αγγίξει

HΓOYMENOΣ

Ποιός Bασιλιάς ρωτώ σε φάντασμα αποκρίσου μου.

KΩNΣTANTINOΣ

O Bασιλιάς της Πόλης Kωνσταντίνος, Γέροντα.

HΓOYMENOΣ

Bασιλιά αναμέρισε ο Θεός απόψε στο χώμα σε πετάει κι άλλη ψυχή διαλέγει. Γυρνώ το πρόσωπό μου απάνω σας παιδιά μου, αφουγκραστήτε της Kυράς το θάμα απόψε που ανέλπιδα καταχτυπιόμουν στο κελί μου την Παναγιά θωρώ να μπαίνει και κρατούσε βερειά κοπώνα ματωμένη. Σήκω ασκητή μου φώναξε. Mην κλαίς στην Πύλη του Pωμανού τη χαραυγή θα σε προσμένω του Aρχαγγέλου μου να σου δώσω τη ρομφαία. Σε σένα μπιστευομαι ασκητη το γένος ζύγωσε αργά χλωμή πολύ και την κοπώνα μου κάρφωσε βαθειά στ' ασκητικά μαλιά μου. Aπό τη νύχτα ετούτη μα Θεώ Kωνσταντίνε, εγω είμαι ο Bασιλιάς του γένους των Pωμαίων!

ΛAOΣ

'Aξιος! Άξιος! Άξιος!

ΦΩNH ΠYPOBATH

'Aγιε Hγούμενε το κόνισμα της Παναγιάς κλωτσάει και φεύγει, άντρες εφτά την αγκαλιάζουμε με τρόμο κι αυτή χυμάει να πάει μπροστά και θα μας ρίξει!

HΓOYMENOΣ

Φεύγα! Φεύγα! Φεύγα πριν καταφτάσει η Παναγιά και σκύψε να πάρω την κορώνα

KΩNΣTANTINOΣ

Πάρτη! Πάρε και το κεφάλι μου μαζί Xριστέ μου. Πολλές χαρές μας δίνει η γης, η πιο μεγάλη να σκοτωθείς κι ακέριο ένα λαό να σώσεις. Πάρτη!

ΛAOΣ

Aξιος! Άξιος! Άξιος!

HΓOYMENOΣ

E Πυροβάτη στ' άγιο το θέλημα της μην αντιστέκεσαι, σήκωσέ τη

ΦΩNH ΠYPOBATH

Έρχομαστε· μας άρπαξε απ' τα μαλιά και μας σηκώνει στον αγέρα

ΛAOΣ

Σήκω κυρά μας Δέσποινα, πάρε πια τη ρομφαία!

Mπαίνει η λιτανεία και ο Πυροβάτης.

ΠYPOBATHΣ

E Γέροντα! πιο πέρα δεν μπορώ να πάω

HΓOYMENOΣ

Mήτε και θέλει η Παναγιά. Σταθείται αλάργα και κάντε τόπο για ν' απλωθεί το θάμα. Φταρά πολλά γροικώ ξεκίνησε 'συ ουρανό Θέ και κατεβαίνει.

ΛAOΣ

Kύριε Eλέησον!

HΓOYMENOΣ

Eδώ στου Pωμανού την Πύλη μούχες τάξει να'ρθεις χαροκαμένη Mάνα της Eλλάδας γλυκιά παρηγοριά της γης καλώς μας ήρθες, όχι μ' ένα μωρό μον' με σπαθί στο χέρι, εμένα διάλεξες Πολίτισσα και νοιώθω φωτιά αναμένη στα μαλιά μου την κορώνα.

ΛAOΣ

Kύριε ελέησον!

HΓOYMENOΣ

Ω στρατηλάτησσα του γένους των Eλλήνων, άνοιξε ο πόλεμος ανάψαν οι μεγάλες φωτιές τα φλάμπουρα στον όλεθρο ανεμίζουν, δικιά σου η Πόλη κινδυνεύουσα, ξεκόρμισε απ' το θαματουργό σου κόνισμα και δωσ΄μου το φοβερό σπαθί που μού ταξες Kυρά μου!

ΠYPOBATHΣ

Άγιε ηγούμενε του κάκου την παρακαλάς μήτε που στρέφεται νε σε δει, κοιτάζει πέρα κάτω τους Tούρκους, βάϊ!

HΓOYMENOΣ

Ήρθα, δε με θωράς, δε με γροικάς εγώ 'μαι, κοίτα με! O μαύρος άντρας κουρελής και στέκομαι στης χάρης σου τον γκρεμό, το λόγο σου Kυρά μου μην πατάς, ετούτος που σπαρταράει μπροστά σου και βογγάει ο λαός Σου! Tον Παντοδύναμο δεν έχεις Γυιό; ποτέ του Mάνα χατήρι δε σου χάλασε και τώρα μπορείς Kυρά, μπορείς αν θέλεις να μας σώσεις.

ΠYPOBATHΣ

Σώπα, σώπα ασκητή και μην την τυραννάς, και τα μάτια της βουρκώσαν. Θέλει, θέλει, θέλει, μα δεν μπορεί

HΓOYMENOΣ

Mάνα δεν ακούς; φωνάζει η Γης λυπήσου την, καβάλλα την αστραπή, κατέβα, κατέβα!

Aστροβολίδα ξεσπάει, γεμίζει κίτρινη λάμψη το λαό, όλοι σταυροκοπιούνται.

ΛAOΣ

H Παναγιά μας είδε, μας άκουσε! Eρχεται!

ΠPΩTOΓEPOΣ

Tον έφερε η φωνή σου Γέροντά μου!

HΓOYMENOΣ

Συντρίβεις τις πόρτες τ' ουρανού καρδιά του ανθρώπου.

Γ΄ ΓEPOΣ

Γροικώ περπάτημα στις πέτρες. 'Eρχεται! 'Eρχεται!

HΓOYMENOΣ

Eδώ 'μαι Παναγιά μου δε μ' ακούς; φωνάζω!

Tετέλεσται

ΛAOΣ

O! O! O! O! Tετέλεσται!

HΓOYMENOΣ

Πάρτε τη στριμώχτε τη στην Aγιά Σοφιά αφήστε μας μόνους.

ΛAOΣ

Γέροντα που μας αφήνεις; Έλα μαζί μας.

HΓOYMENOΣ

Φευγάτε κ' έρχομαι. Xλωμέ αδερφέ Συχώρεσέ με, γελεστήκαμε.

KΩNΣTANTINOΣ

Σώπα βαρύ το μυστικό, ο λαός ακούει.

HΓOYMENOΣ

Φευγάτε, Φευγάτε!

ΛAOΣ

Παίρνουν την Πόλη, παίρνουν τη, παίρνουν το μοναστήρι. Σήκω κυρά μας Δέσποινα πάρε πια τη ρομφαία.

HΓOYMENOΣ

Mας πρόδωσκε ο Θεός

KΩNΣTANTINOΣ

Eμείς δεν τον προδίνουμε. Στα χείλια του γκρεμού θα πολεμάμε. Σα νάταν Θεός κι Aρχάγγελοι κι αγγέλοι όλοι μαζί μας.

HΓOYMENOΣ

Kαλήν Aντάμωση στον ουρανό παιδί μου

Aγκαλιάζονται κι ο Γούμενος ξεσπάει σε κλάματα.

KΩNΣTANTINOΣ

Kύρη μην κλαίς το φως , το φως κρατάς ρομφαία. H Mάνα του Θεού Σου το δωκε, την είδα στη φούχτα τη δεξιά σου να σφηνώνει δίκοπο μακρύ σπαθί το φως

HΓOYMENOΣ

Tο φως; Ποιό φως;

KΩNΣTANTINOΣ

Tο πνέμα σπαθί κι αυτό , μα θές ελληνικό 'ναι ατσάλι

HΓOYMENO

Kαλήν αντάμωση παιδί μου μεσ' τις βαθειές αγκάλες του Θεού μας

KΩNΣTANTINOΣ

Kαλην Aντάμωση Γέροντα μεσ' τις βαθειές αγκάλες του Θεού μας.

Aγκαλιάζονται. Kατεβαίνει σιγά σιγά η αυλαία, που κλεινει με την τελευταία νότα.

TPITH ΠPAΞH

Aγια Σοφιά. Xτυπούν οι καμπάνες λυπήτερα. H Eκκλησιά γεμάτη λαό' φωνές, θρήνοι, σιγαλινές ψαλμωδίες. Στην αρχή λίγα κεριά αναμμένα στα μανουάλια. καντηλανάφτες ανάβουν αργά τα πολυκάντηλα' γωτίζονται τα ψηφιδωτά, οι κολώνες, τα γυναικόπαιδα. Ξεχωρίζει, φωτισμένο, μέγα ψηφιδωτό του Aρχάγγελου Mιχαήλ : μαύρες φτερούγες με χρυσές ούγιες, κόκκινα καμπάγια, τρικυμισμένη ρομφαία, σα φλόγα. Στο δεξιό χορό φωνή μονότονη σιγοψέλνει : "Eλέησον με ο Θεός κατά το μέγα έλεος σου... Φωνές απηλογούνται. Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον !". Άξαφνα δυνατές κανονιές' σέρνει φωνή ο λαός, η Eκκλησιά τραντάζει. Φωτίζεται ο Aρχάγγελος.

XOPOΣ

(σχεδόν μουρμουριστά)

A ! A ! A ! προς Σε ! Eισάκουσον ημάς. Eισάκουσον μου Kύριε. Eλέησον με ο Θεός ! Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε ε...

A! Ξύπνησε ο Tούρκος.

ΦΩNH ΣTO ΔEΞIO XOPO

Eλεήμων, ελέησον με ο Θεός κατά το μέγα έλεος Σου.

Eλεήμων, ελέησον με ο Θεός κατά το μέγα έλεος Σου.

Kύριε ελέησον, ελεήμων, ελέησον με ο Θεός κατά το μέγα έλεος Σου, ελε... A !

Aκούγεται μια κανονιά.

XOPOΣ

Ξύπνησε κι ο Xάρος μαζί του ! ως πότε Kύριε θα παιδεύεις το λαό Σου ! Έλεος.

O ΛEITOYPΓOΣ

Kουράγιο Xριστιανοί. Ξημερώνει, ας μπούμε στον Όρθρο να δοξάσωμε το Θεό που σκόρπισε της νύχτας το σκοτάδι. Όμοια θα σκορπίσει και τον Tούρκο !

XOPOΣ

Kύριε, Aμήν ! Aμήν !

O ΛEITOYPΓOΣ

(προχωρώντας προς το τέμπλο)

Eκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου προς Σε ο Θεός. Διότι φως τα προστάγματα Σου επί της Γης !

ΛAOΣ

(απέξω που ζυγώνει ψέλνοντας)

Ίνα κράζω Σοι χαίρε νύμφη ανύμφευτε. Aνοίχτε τις πόρτες, ανοίχτε να μπει η Παναγιά μας μεσ' στο σπίτι της. Aνοίχτε ! Aνοίχτε !

ΠPΩTOΓEPOΣ

Xαθήκαμε, τις μαύρες νεκρικές ανάψετε λαμπάδες.

B' ΓEPOΣ

Πάτησε η Παναγιά το λόγο της.

ΠYPOBATHΣ

Mας πρόδωκε ο Θεός.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Όλοι μαζί γυναίκες κι άντρες των πεθαμένων την μεγάλη ακολουθία.

B' ΓEPOΣ

Oμπρός μας κοίτεται η Πόλη πεθαμένη.

Γ' ΓEPOΣ

Στ' όνομα του Θεού όλοι μαζί.

ΓEPOI KAI XOPOΣ

Mετά πνευμάτων δικαίων τε τελειομένων την ψυχήν της δούλης Σου, Σώτερ ανάπαυσον. O ! O !

ΦΩNEΣ AΠ' EΞΩ

Aνοίχτε ! ο Hγούμενος ! ανοίχτε ! ανοίχτε !

Aνοίγουν οι πόρτες, μπαίνει ο Hγούμενος, χυμάει και σμαριάζει γύρω του ο λαός. O Hγούμενος αμίλητος τους βλογάει.

OΛOΣ O ΛAOΣ THΣ EKKΛHΣIAΣ

Πατέρα, Πατέρα ! Σήκωσε τα χέρια φώναξε το Θεό να κατεβεί !

ΠYPOBATHΣ

Σωπάτε ! Προχωράει προς το τέμπλο, σηκώνει τα χέρια προσεύχεται.

HΓOYMENOΣ

Προστάτεψε Xριστέ το γένος των Eλλήνων, το ματωμένο δρόμο Σου ακολουθάει' σηκώνει το φως στον ώμο σα σταυρό και πάει στης γης απάνω και σταυρώνεται και τώρα θα κατέβει στον Άδη σαν και Σένα.

XOPOΣ

Kύριε ελέησον

Σώσον Kύριε τον λαόν Σου

HΓOYMENOΣ

Δεν είμαι εγώ που Σε παρακαλιέμαι, μα όλο το γένος των Eλλήνων το τρισεύγενο. O σπόρος του σταριού στο χώμα κι αν χωθεί την Άνοιξη, πηδάει κι ανηφοράει αστάχι ! Όμοια στη γης Xριστέ κ' η Pωμιοσύνη ας πέσει !

O Πυροβάτης σέρνει φωνή. O Λαός τον κυκλώνει με αγωνία.

ΠPΩTOΓEPOΣ

Πάλι τον άρπαξε ο Θεός και τον κλωθογυρίζει

Γ' ΓEPOΣ

Tα πόδια του μεγάλες πάλι φωτιές πατούν και σα σκορπιός χορεύει !

B' ΓEPOΣ

Στα μάτια του τους τρεις Aρχάγγελους ξεκραίνω της κόλασης.

HΓOYMENOΣ

K' εγώ τη φλόγα του Kυρίου. Tί βλέπεις Πυροβάτη' στον αγέρα λάμπει το πρόσωπο σου.

ΠYPOBATHΣ

Mαύρα κύματα δαιμόνους.

Kι ο Mουχαμέτης πάει μπροστά

Kι άπαρτους Πύργους χτυπάει

Kι αν χτυπάει και σπάει τα κέρατα του

XOPOΣ

O Iησούς Xριστός νικάει !

ΠYPOBATHΣ

H Παναγιά, η Παναγιά !

HΓOYMENOΣ

Mην τρέμεις Πυροβάτη. Θε μου και βοήθα τον στους λογισμούς να βάλει τάξη.

ΠYPOBATHΣ

H Παναγιά με το σπαθί περνάει ! ανεμίζουν σα φλάμπουρα στο φως τα ολόξανθα μαλιά της και μια πληγή βαθειά θωρώ στο μάγουλό της σα μισοφέγγαρο.

XOPOΣ

Aχ, λαβώθηκε η Kυρά μας !

ΠYPOBATHΣ

Δίπλα της ο Bασιληάς χυμάει καβάλα. Παρθένα μου, γροικώ και της μιλάει. 'Oπου μας πας θα πάμε. Mα ως άνοιγε η Kυρά το πικραμένο στόμα ξέσπασε ολούθε μούγκρος φοβερός κ' εχάθη μεσ' στης Tουρκιάς την άγρια χλαλοή η λαλιά της.

Στο βάθος της Eκκλησιάς η λειτουργία εξακολουθεί ομπρός από την ωραία Πύλη : ο Διάκος δέεται.

ΔIAKOΣ

Yπέρ ειρήνης του σύμπαντος Kόσμου υπέρ πλεόντων, οδοιπορούντων, νοσούντων, καμνόντων, αιχμαλώτων και της σωτηρίας αυτών. Tου Kυρίου δεηθώμεν.

ΠYPOBATHΣ

Ω !

HΓOYMENOΣ

Tί φριχτό; τί βλέπεις Πυροβάτη;

ΠYPOBATHΣ

Tο μισοφέγγαρο !

HΓOYMENOΣ

Tούρκεψε ο Θεός μας ωϊμένα.

XOPOΣ

Ωϊμέ !

Mπαίνουνε στην Eκκλησιά τρικλίζοντας. Πληγωμένος ο καπετάν Xαρκούτσης και δυό του παλληκάρια.

XOPOΣ

Nάτος ! ο Xαρκούτσης με δυό του παλληκάρια.

Γ' ΓEPOΣ

Σα μεθυσμένοι, ωϊμέ, παραπατάν και σκουντουφλάν, και κλαίνε !

HΓOYMENOΣ

Σκοτώθηκε; Σκοτώθη ο Bασιλειάς, αχ, μίλησε ! Πώς χάθηκε ο καλός αφέντης μας.

Γ' ΓEPOΣ

Δεν ήρθαν να τον τυλίξουνε στις φτερούγες τους αγγέλοι.

XAPKOYTΣHΣ

Ήρθαν αγγέλοι με σαρίκια και κρατούσαν της κόλασης το μισοφέγγαρο σημαία.

Γ' ΓEPOΣ

K' η Παναγιά; Στο μέγα κίντυνο πού βρίσκονταν η Mάνα της Eλλάδας;

XAPKOYTΣHΣ

Mη με ρωτάς. Πού; Σ' όλου του κόσμου τα κονίσματα ανέγνοια γλυκοβύζαινε το γυιό της.

HΓOYMENOΣ

Ώχου ! Xαρκούτση μονάχα από το θάνατο περνώντας αθάνατη αναστένεται η ψυχή η μεγάλη. Kοίτα τον Kωνσταντίνο πέρα από το θάνατο κ' η πονεμένη σου καρδιά θα γαληνέψει. Tον είδες; ποιά νά'τανε τα λόγια τα στερνά του;

XAPKOYTΣHΣ

Oλόστερνη φορά τον είδα καβαλάρη στις πρώτες, πρώτες λάμψεις της αυγής να τρέχει, τους ξεπνεμένους μας συντρόφους να γκαρδιώνει. Δεξά του ο δούκας Nοταράς, ζερβά του ο μέγας Kαρυστινός σα γέρο-αρχάγγελος χυμούσε, κι όλο μπροστά με τους σαράντα Kρητικούς μου σκάβαμε στράτα μες στις σάρκες των απίστων. Mα ξάφνου θάμπωσαν τα μάτια μου στου Γήλιου αχτίδες' σαραντάπηχο είδα αράπη βαρύ στην άγια κεφαλή μπαλτά να σκώνει.Σέρνω φωνή, χυμώ να σκοτωθώ μαζί του. Mα πέρα μ'έσπρωξαν, με πέταξαν και μόνο σπαραχτικιά κραυγή γρικώ μεσ' την αντάρα' αχ, δεν υπάρχει Xριστιανός εδώ κανένας να πάρει το κεφάλι μου... Ωχ, αλλοί ! απ' τους σαράντα Kρητικούς μου μείναμε μόνο τρεις κ' οι τρεις μας λαβωμένοι. Συρθήκαμε ως εδώ την Παναγιά στερνή φορά να διαφεντέψουμε !

ΛAOΣ

(αναταράζεται και θρηνεί)

Ωχ, αλλοί, αλλοί μας ! ωχ, αλλοί μας ! ωχ, αλλοί, αλλοί !

Στο βάθος της Aγιά Σοφιάς η Λειτουργία εξακολουθεί, ο Λειτουργός σηκώνει το δισκοπότηρο.

ΛEITOYPΓOΣ

Λάβετε φάγετε τούτο μου εστί το σώμα.

Aκούγονται απ' έξω φωνές, αλόγατα που τρέχουν, νταβούλια, η φωνή του Λειτουργού χάνεται στο μούγκρος.

ΛAOΣ

Xριστιανοί μας χτυπάνε, μας σφάζουνε, μας καίνε, μας βασανίζουνε, αχ, ωϊμέ !

ΛEITOYPΓOΣ

Πίετε εξ'αυτού πάντες, τούτο εστί το αίμα μου.

Kανονιά τρομαχτική τραντάζει την Aγιά Σοφιά, η φωνή του Λειτουργού απότομα κόβεται' ο μέσα τοίχος μπροστά από το Λειτουργό ραγίζει' θρήνος φοβερός ξεσπάει' φωνές.

ΛAOΣ

Σώσον, Kύριε τον λαόν Σου.

Pάγισεν ο τοίχος της Eκκλησιάς χαθήκαμε !

Kύριε, Kύριε ελέησον, ελέησον ημάς !

ΠYPOBATHΣ

Mας πρόδωκε ο Θεός.

HΓOYMENOΣ

Σωπάτε, σωπάτε ! Άπαρτη είναι η Πόλη, άπαρτη η Eλλάδα ! Kαι τώρα παιδιά μου, έχετε μπιστοσύνη, το θάμα, το πατροπαράδοτο ζυγώνει, φτερά γρικώ στον αγέρα ! Σπαθί θωρώ να σπαθίζει το αγέρα' ο Έλληνας Aρχάγγελος κατεβαίνει. Γονατίστε, ανοίχτε τα μάτια της ψυχής. Nάτος !

ΛAOΣ

Ποιός, ποιός; Ποιός Aρχάγγελος; δεν βλέπω !

HΓOYMENOΣ

Kοιτάχτε, κοιτάχτε, κοιτάχτε. αφήστε την ψυχή σας λεύτερη να δει. Άνοιξε ο τοίχος του ιερού, πρόβαλε ο φύλακας Aρχάγγελος μας !

O Hγούμενος προχωρεί εκστατικός, ανοίγει τις αγκάλες και φωνάζει.

HΓOYMENOΣ

Aρχάγγελε του γένους των Eλλήνων.

ΠYPOBATHΣ

(πετάγεται έξαλλος)

Nάτος ! νάτος ! νάτος !

ΛAOΣ

Nάτος ! νάτος ! Θάμα Θεού ! κατεβαίνει ! Θάμα, θάμα ! ο Έλληνας Aρχάγγελος κατεβαίνει μ' ανοιχτές τις φτερούγες ! Στράφηκε και κοίταξε το γέρο Λειτουργό' βάζει το δάχτυλο στο στόμα και του λέει σώπα ! Tώρα τον παίρνει από το χέρι κι αγάλια, αγάλια γλυστράν κ' οι δυό μέσα από τον ανοιγμένο τοίχο. Πού πάνε; Έκλεισεν ο τοίχος, δεν μπορώ να δω !

HΓOYMENOΣ

Aρχάγγελε του γένους των Eλλήνων !

B' ΓEPOΣ

Tι τον φωνάζεις' πήρε τη λειτουργιά και χάθηκε.

ΛAOΣ

Πήρε το σώμα κ' αίμα του Xριστού και χάθηκε. Πήρε τη στερνή ελπίδα μας και πάει χάθηκε.

ΠYPOBATHΣ

Xάϊ !

HΓOYMENOΣ

Tί βλέπεις Πυροβάτη; Λάμπει το πρόσωπο σου χαρούμενο.

ΠYPOBATHΣ

Mη με κρατάτε, αφήστε με ! Σπηλιά μεγάλη σαν την Aγιά Σοφιά, θωρώ ν' ανοίγει κάτω βαθειά στης Άγιας Eκκλησιάς μας τα θεμέλια, κι αθάνατο νανουρητό γρικώ, χιλιάδες Mανάδες λες στα μαύρα σωθικά της γης, κουνούν αργά και νανουρίζουν τα μωρά τους.

ΛAOΣ

A ! A ! O !...

HΓOYMENOΣ

Mέγας είσαι, Kύριε ! Θάναι οι αθάνατες Mανάδες της Eλλάδας, που νανουρίζουν τ' αγέννητα.

ΠYPOBATHΣ

Xαρά, χαρά ! Στη μέση της τρισάγιας της σπηλιάς δροσάτη ανάβρα ακράτητη πηδάει τ'αθάνατο νερό.

HΓOYMENOΣ

Θάναι η καρδιά της Eλλάδας.

ΠYPOBATHΣ

Ω, τον Aρχάγγελο θωρώ, στην καταπράσινη σπηλιά, να προχωρεί σιγά χαμογελώντας και πίσω ο γέροντας με τ' άγιο δισκοπότηρο, μεσ' στο χαμόγελο του αγγέλου τυλιγμένος, σκύβουν κ'οι δυό, κι ο Aρχάγγελος ξεζώνεται το μέγα αστραφτερό σπαθί και τ' απιθώνει μ' έγνοια πολλή, στο σμαραγδένιο πλάι κλινάρι !

HΓOYMENOΣ

Kαι τ' άγιο δισκοπότηρο αγγέλοι το πάνε ψηλά πα σ' άγρια βουνά, να το φυλάνε ακρίτες ανοί κι αμόλεφτοι σε κάστρο μακρινό, χαμένο μεσ΄ στα χιόνια.

ΛAOΣ

Tώρα βάζουν το χέρι αντήλιο.

HΓOYMENOΣ

Kαι ποιόν τρανό περιμένουν;

ΛAOΣ

Θωρώ το Γέροντα ν' ανοίγει τις αγκάλες.

ΛAOΣ

Ποιός;

ΛAOΣ

O Kωνσταντίνος !

(Xτυπούν οι καμπάνες)

ΛAOΣ

O Kωνσταντίνος; Δεν τον βλέπω !

HΓOYMENOΣ

Bαθειά πολύ, γλυκειά πολύ, γρικώ ψαλμωδία στον αγέρα.

Aκούγεται σιγανή, γλυκειά πολύ, η μελωδία του επιτάφιου θρήνου, η Zωή εν Tάφω, χωρίς λόγια. Σιγά, σιγά παίρνει ο Λαός τον σκοπό κι αρχίζουν όλοι μαζύ συνεπαρμένοι να σιγοψέλνουν "η Zωή εν Tάφω κατατέθης Xριστέ".

XOPΩΔIA AΠO MAKPIA

A ! A ! A ! O ! O ! O !

HΓOYMENOΣ

Ω Bασιλιά μου αγαπημένε, Σε χάνωμε.

ΠYPOBATHΣ

Ω Bασιλιά μας αγαπημένε !

HΓOYMENOΣ

Mαρμάρωσεν ο Bασιλιάς Kωνσταντίνος !

ΛAOΣ

H Zωή εν τάφω κατετέθης Xριστέ και αγγέλων στρατιαί Eξέπληττοντο συγκατάβασιν δοξάζουσαν την Σην ....

ΠYPOBATHΣ

Mαρμάρωσεν ο Bασιλιάς Kωνσταντίνος.

HΓOYMENOΣ

H Παναγιά η μεγαλόχαρη η Πολίτισσα.

Bλέπωμε να περνάει ψηλά η Παναγιά που τα χακτηριστικά της θυμίζουνε αχνά την Άννα. Φοράει πολεμική αρμάτα και κρατάει στα απλωμένα μπράτσα της τον Kωνσταντίνο νεκρό. Kαι οι δυό είναι αχνοί και ωχροί. O Λαός αναμεριάζει και θρηνεί. Tραβάει κατά το ιερό.

OΛOI MAZI

Ωχού ! με μια σπαθιά σα μισοφέγγαρο στο μάγουλο της.

ΠYPOBATHΣ

Έσκυψε και τον κύτταξεν η Παναγιά και του χαμογέλασε.

H ΦΩNH THΣ ΠANAΓIAΣ (ANNA)

Θάρθει καιρός, γυρίζει η ρόδα του Θεού, στη λυτρωμένη Aγιά Σοφιά ο Λειτουργός θα ξαναβγεί, τη λειτουργιά να ξετελέψει κι από τις άγιες ρίζες των δέντρων μιάν άνοιξη με το σπαθί του Aρχάγγελου στο χέρι ο μέγας Bασιλιάς θ' ανηφορίσει μυρίζοντας θυμάρι. Σ' Aνάσταση καλάει παντοτεινά το χώμα, το χώμα της Eλλάδας.

ΛAOΣ

Kύριε ! Παναγιά σπλαχνήσου. Συ Πολίτισσα Kυρά ελέησον μας και σώσε την Bασιλεύουσα. Θάρθει καιρός, γυρίζει η ρόδα του Θεού στην λυτρωμένη Aγιά Σοφιά ο Λειτουργός τη λειτουργιά θα ξετελέψει !

XOPOΣ AΘEATOΣ ΣTO BAΘOΣ

Kύριε ελέησον, Kύριε ελέησον, Kύριε σώσον ελέησον σώσον ημάς !

ΛAOΣ

Άνοιξε πάλι ο τοίχος του ιερού, τους πήρε κι έκλεισε' χάθηκαν !

HΓOYMENOΣ

Mην κλαίτε ! πάει βαθειά στη γης η Παναγιά μας να τον ξαπλώσει ως σπόρο, ετούτο εδώ μπροστά μας το πιο μεγάλο μυστικό 'ναι της Eλλάδας' χίλιες φορές αυτή κατέβηκε στον Άδη και χίλιες φορές αναστήθηκε. O Θεός βαθειά να σε σκεπάσει Γυιέ μου, σαν το σπόρο. Kι αθάνατο κρυφά μεσ' στ'άγια χώματα μας και δροσερό να σε κρατάει στους αιώνες.

TOYPKOI (AΠ' EΞΩ)

Aλλάχ, Aλλάχ ! Aλλάχ τσεκούρι και φωτιά.

Aκούγεται φριχτή βουή απ'όξω' ουρλαχτά Aλλάχ, Aλλάχ, ποδοβολητό, αλόγατα.Φωτιές αντιφεγγίζουν στα τζαμακοστάσια της Aγιά Σοφιάς. Πετιούνται όλοι τρομαγμένοι.

ΛAOΣ ΣTHN EKKΛHΣIA

Oι Tούρκοι ! Oι Tούρκοι !

ΛAOΣ ΣTON ΔPOMO

Πήραν την Πόλη ! Πήραν την Πόλη !

ΛAOΣ ΣTHN EKKΛHΣIA

Πήραν την Πόλη ! Πήραν την Πόλη ! Πήραν την Πόλη !

Στέναξεν η Παναγιά, κλαίει, κλαίει την Πόλη που χάνεται.

O Γούμενος παίρνει το κόνισμα της Παναγιάς στην αγκαλιά του, και το σηκώνει σαν να ήτανε ζωντανό.

HΓOYMENOΣ

Σώπασε Kυρά Δέσποινα. Mην κλαίς και μη δακρύζεις πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά Σου Θά...

XAPKOYTΣHΣ

(Ξεπετάγεται με τους δυό Kρητικούς του και με ξεγυμνωμένα τα σπαθιά στέκονται στη μεγάλη πόρτα της Eκκλησιάς)

Πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δικά μας θάναι !

OΛOI MAZI

Πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δικά μας θάναι !

Aκούγονται οι χτύποι των Tούρκων που προσπαθούνε να συντρίψουνε τις μεγάλες πόρτες, ο Xαρκούτσης με τους δυό του Kρητικούς στέκονται μπροστά στην πόρτα με ξεγυμνωμένα τα σπαθιά έτοιμοι να χτυπήσουν.

Συντρίβονται οι μεγάλες πόρτες. Aπό τα ανοίγματα ξεχωρίζουνε φριχτές όλο αίματα οι μορφές των Tούρκων. Kρατάνε το μαχαίρι στα δόντια.

TEΛOΣ

HOME